Echtscheiding

In Nederland kan een huwelijk of geregistreerd partnerschap alleen worden ontbonden via de rechtbank. Dit geldt ook als beide partners het volledig met elkaar eens zijn over de gevolgen van de scheiding. Anders dan bij sommige andere landsgrensoverschrijdende regelingen bestaat er geen mogelijkheid om buiten de rechter om, bijvoorbeeld enkel bij de gemeente, een huwelijk te beëindigen. Voor het indienen van het verzoekschrift is bovendien bijstand van een advocaat verplicht: u kunt dit niet zelf, zonder advocaat, bij de rechtbank indienen.

Gezamenlijk of eenzijdig verzoek

Er zijn twee manieren om een echtscheiding aan te vragen. Bij een gezamenlijk verzoek zijn beide partners het eens over het feit dat zij willen scheiden en, idealiter, ook over de gevolgen daarvan, zoals de verdeling van bezittingen en eventuele afspraken over de kinderen. In dat geval kan één advocaat namens beide partners het verzoekschrift indienen, wat de procedure doorgaans sneller en goedkoper maakt. De rechtbank toetst het verzoek en spreekt, als aan alle voorwaarden is voldaan, de echtscheiding uit.

Is er geen overeenstemming, of wil één partner scheiden terwijl de ander dat niet wil, dan wordt een eenzijdig verzoek ingediend. De verzoekende partner heeft een eigen advocaat, en de andere partner kan verweer voeren met bijstand van een eigen advocaat. Deze procedure duurt vaak langer, zeker wanneer er nog geschilpunten zijn over bijvoorbeeld alimentatie, de woning of de zorg voor de kinderen. In sommige gevallen wordt tijdens de procedure alsnog een regeling in onderling overleg bereikt, bijvoorbeeld via mediation.

Het ouderschapsplan

Zijn er minderjarige kinderen bij de scheiding betrokken, dan is een ouderschapsplan wettelijk verplicht. Zonder een ouderschapsplan neemt de rechtbank het verzoek tot echtscheiding in principe niet in behandeling. In het ouderschapsplan leggen ouders afspraken vast over onder meer de verblijfplaats van de kinderen, de verdeling van zorg- en opvoedingstaken, de omgangsregeling met de ouder bij wie de kinderen niet hun hoofdverblijf hebben, en de manier waarop belangrijke beslissingen over school, gezondheid en opvoeding worden genomen. Ook de kinderalimentatie maakt onderdeel uit van het ouderschapsplan of wordt daarin opgenomen als bijlage.

Het opstellen van een goed ouderschapsplan vraagt om zorgvuldigheid: de afspraken moeten werkbaar zijn in de praktijk en rekening houden met de leeftijd en behoeften van de kinderen. Een advocaat kan hierbij ondersteunen, en in veel gevallen wordt gebruikgemaakt van een mediator om samen tot afspraken te komen die passen bij de nieuwe gezinssituatie.

Kinderalimentatie en partneralimentatie

Na de scheiding blijven beide ouders financieel verantwoordelijk voor hun kinderen. De hoogte van de kinderalimentatie wordt bepaald aan de hand van de behoefte van de kinderen en de draagkracht van beide ouders, waarbij onder meer inkomen, woonlasten en de verdeling van de zorg een rol spelen. Daarnaast kan er, afhankelijk van de omstandigheden, ook partneralimentatie verschuldigd zijn: een bijdrage van de ene ex-partner aan de andere, bedoeld om een groot inkomensverschil na de scheiding te overbruggen. Ook hier geldt dat de hoogte afhankelijk is van behoefte en draagkracht, en dat maatwerk vaak nodig is.

Alimentatiebedragen worden jaarlijks geïndexeerd. Voor de actuele indexering en de gevolgen daarvan verwijzen wij naar Alimentatie-indexering 2026.

Verdeling van vermogen en de woning

Was u getrouwd in gemeenschap van goederen, dan wordt bij de scheiding in beginsel alles wat beide partners samen hebben opgebouwd bij helfte verdeeld, ongeacht wie het vermogen heeft ingebracht of verdiend. Had u huwelijkse voorwaarden, dan hangt de verdeling af van wat daarin is afgesproken; meestal wordt dan alleen het vermogen verdeeld dat partners gezamenlijk hebben opgebouwd, bijvoorbeeld via een verrekenbeding.

Een belangrijk onderdeel van de verdeling is de (voormalige) gezamenlijke woning. Partijen moeten afspreken of de woning wordt verkocht, of dat één van beiden de woning overneemt en de andere partner uitkoopt, inclusief afspraken over de hypotheek. Ook pensioen dat tijdens het huwelijk is opgebouwd, komt aan bod: via pensioenverevening heeft de ex-partner in veel gevallen recht op een deel van het ouderdomspensioen, en kan er daarnaast een bijzonder partnerpensioen aan de orde zijn. Deze afspraken worden vastgelegd en, waar nodig, gemeld bij de pensioenuitvoerder.

Sluyter Advocaten is een onafhankelijk informatieplatform over het Nederlandse recht en is zelf geen advocatenkantoor. Wij verlenen geen juridisch advies over uw individuele situatie en nemen geen zaken in behandeling. Voor persoonlijk advies over uw echtscheiding kunt u contact opnemen met een gespecialiseerde advocaat, zoals hierboven vermeld.